De historie van onze buurt

Het witte zandpad dat we links onder nog net zien, ligt ter hoogte van de Ringoven welke we inrijden vanaf de spoorwegovergang. Rechts van dit pad, dus op de fabriekslocatie bevindt zich nu de Brikkebekker en Veldbrand. Links van dit pad bevinden zich akkervelden hetgeen "boven" de fabriek doorloopt tot in Strijthagen. Iets achter de schoorsteen begint het huidige grasveld aan de Kleirasp en de Handvorm. Rechts van de fabriek werd zand afgegraven voor de productie van de stenen. Het pad bovenin de foto is het verlengde van de Koeweg dat nu overgaat in de Stenenbrug. Uiterst rechts boven zien we nog net de rand van de wijk Achter de Haesen.

Keramiek Ringoven Leemkoel Brikkebekker Handvorm

Tasveld Veldbrand Kleirasp Dr. Calstraat Koeweg

In 1979 is gestart geworden met de bouw van de eerste huizen. Medio juni 1980 werden de laatste huizen opgeleverd. Waar de oorsprong van de straatnamen ligt moge nu duidelijk zijn. Toch zullen we de straatnamen verder toelichten. We danken hiervoor W. Miseré die hiervoor het nodige research verricht heeft. Onderstaande omschrijvingen zijn samengevat en afkomstig uit artikels geschreven door W. Miseré uit eerdere edities van de Medeklinker.

RINGOVEN

De ringoven was de steenoven waarin stenen continu werden gebakken. De oorspronkelijke vorm van de ringoven was rond, in tegenstelling tot de latere ovens, die schaalvormig waren. Het geheel bestond uit een aantal kamers, waarin aan de buitenzijde van de kamers zich een opening bevond. Aan de binnenzijde was iedere kamer dmv een schuif aangesloten op een centraal  rookkanaal. Deze stond in verbinding met de grote schoorsteen. Het aantal kamers waaruit een ringoven bestond, varieerde van 16 tot 20, de afmetingen waren ongeveer 70 x 25 meter. Maximaal konden er tussen de 15 en 20 duizend stenen per dag gebakken worden.

BRIKKEBEKKER

Deze dialect benaming betekent in het Nederlands: Steenbakker. Dit beroep is ontstaan in de veertiger jaren van de 19e eeuw, a.g.v. de landbouwcrisissen. Het leven van een brikkebekker was bijzonder zwaar. Ze werkten van 4 uur 's morgens tot 10 uur 's avonds en bakten de brikken met veel... heel veel Jenever.

KLEIRASP

Klei kan erg rug of onregelmatig van samenstelling zijn. Een goede menging was noodzakelijk om stenen van goede klank en hardheid te verkrijgen. Hiertoe werd de klei machinaal bewerkt. De rasp was een cilinder met daarin schoepen, die de hierin gestorte klei door gaatjes in de cilinderwand naar buiten perste. Door ze daarna door een wals te laten gaan met een onregelmatige omwentelingssnelheid, werd de klei plastisch genoeg om er stenen van te vormen.

TASVELD

Nadat de stenen gebakken uit de ringoven werden gehaald, werden deze op een veld opgeslagen (opgetast). Dit was dus het tasveld.

VELDBRAND

De veldbrand is een benaming voor de steen welke werd gebakken in veldovens die opgericht werden op de bouwplaats zelf. De steen heeft een ruwe vorm en warme kleur en is derhalve gewild als metselsteen voor schouwafwerking van openhaarden en schoonmetselwerk in huiskamers.

KERAMIEK

Samenvattende benaming voor alle producten van gebakken aarde of klei. Al naar gelang de gebruikte kleisoort en de hoogte van de baktemperatuur (900 tot 1400 graden C) onderscheidt men aardewerk, gres en porselein.

HANDVORM

Handvormen is het met de hand vullen van vormbakken met klei. Op de vormtafel werd de bal klei afgestoken en in de houten vormbak geslagen. Nadat de vormbak was gevuld, werd deze met een houten of stalen rei (plaam) afgestreken.

LEEMKOEL

Ook wel Lenculen genoemd. Dit zijn kuilen waaruit löss wordt gewonnen, de grondstof voor de stenen.

DR. CALSSTRAAT
(van Stationstraat tot grens met gemeente Kerkrade ter hoogte van het viaduct van de provinciale weg N299)

Dr. Cals was gedurende 30 jaar huisarts te Schaesberg. Hij werd geboren te Meerssen in 1871. Hij vetrok na de lagere school en de ‘Rijksnormaalschool’ als onderwijzer naar Amsterdam. Daar volgde hij naast zijn onderwijzerschap een medische studie aan de gemeentelijke universiteit aldaar. Ook was hij musicus en een meester op zijn viool. Zijn studie voltooide hij aan de Gentse universiteit. Daarna vestigde hij zich in 1909 te Schaesberg waar het uitbreidende mijnbedrijf geneesheren nodig had. Hij was onder andere oprichter van het Groene Kruis, mede-oprichter en lid van de Bouwvereniging en mede-oprichter en lid van de RK Staatspartij. Hij vertegenwoordigde deze partij gedurende 12 jaar in de Provinciale Staten van Limburg.

KOEWEG
(van Baanstraat tot Stenenbrug)

De naam Koeweg staat reeds voor 1900 vermeld op oude kadastrale kaarten (als kadastrale benaming). Een Koeweg was een weg waarlangs het vee, de ‘heerde’ of kudde, door een ‘koehoeder’ werd geleid, de gemeenschappelijke weideplaatsen (vaak niet meer dan met onkruid begroeide stoppelvelden). Deze Koewegen werden elders ook wel veewegen of heiwegen genoemd. De weilanden beperkten zich tot de huisweiden, kleine perceeltjes aan huis gelegen, veelal beplant met wat fruitbomen en bevolkt met jong vee. De koeien werden gehoed of gestuierd en op het einde van de iedere dag naar de stallen gedreven

Buurtvereniging Klinkerkwartier

Uit bovenstaande hoeft eigenlijk weinig meer verteld te worden waar de naam van onze buurtvereniging vandaan komt. De klinker ofwel baksteen werd vervaardigd in de steenfabriek van Russel. Kwartier is het gedeelte van een stad of dorp, hiermee duiden we dus op de buurt of wijk.